Drugom stranom

Fotografije Matka Biljka duboko su ukorijenjene u stvarnosti koja se očituje kroz iskonsko poimanje čovjeka, sudbine preživljavanja - suštine života. To je upravo ono što ga zaokuplja i na njegovim fotografijama što je dominantno. On fotografijama priča život, i to ne onaj - artificijelni, dopadljivi, nego njegovu težu, egzistencijalnu - "drugu stranu", iščekujući spas na koncu ?!
Tematski naturalizam običnoga, jednostavnoga motiva, Biljakovom vještinom prikaza (rješenja kompozicije, kao i velikim formatima 70 x 100 cm), prelazi u domenu izrazito ekspresivnoga, katkad i nadrealnoga (npr. svjetlo, pojedini simboli ...). Ovome dojmu svakako je pridonio i izbor crno-bijele fotografije, glavni akter koje je - čovjek. Prikazan je kroz sve generacije - od inkubatora (borba za život netom po rođenju), potom svega onoga što čini samu bit života. Stoga je težište dato portretima, na kojima se mogu iščitati ta stanja kao lajtmotivi: tegoba - sudbina - jednostavnost - obično - preživljavanje - prolaznost - anemična svakodnevnica - odrastanje - posao - surova egzistencija - praznina - čekanje - strah - vjera - spas. Biljak na svojim licima vješto kontrastira pojmove, primjerice: sreća (dječja lica)/tuga; uspjesi/padovi; rađanje/umiranje ... On prepoznaje ljepotu u nagrišpanim, izboranim, izmučenim licima ... Naglasak je dat emociji - istini ... Čak i prikazi pejzaža nikada nisu bez čovjeka ...
Suprotno tome, ironijski se odnosi prema vlasti (moć), potcrtavajući represiju pojedinim detaljima, i to posebice metodom odvajanja planova kontralichtom (odnos crno/bijelih površina - tamno/svijetlo), te pojedinim simbolima (npr. policajac je dominantan u odnosu na publiku; ili političari s naglašenim detaljem teških nogu, koje se u prvome planu doimlju monumentalno).

Vještinom usmjeravanja zatečenog svjetla na detalje koje želi istaknuti, autor dobiva izrazito ekspresivne akcente (npr. oči - odnos zatvorenosti/otvorenosti; lica ...). On ne želi sliku učiniti dopadljivom, prije bi se moglo reći da je riječ o snimateljskom asketizmu. K tome, snimajući u kontralichtu, pojedine fotografije doimlju se nedrealno (npr. probijanjem svjetla kroz krošnju pojačava dojam spiritualnosti). Snimanje sjena i njihove igre također su važan kompozicioni element. Njegove fotografije doimlju su malo zamagljeno, ostavljajući tako dojam kretanja - pomaknutosti, što je autor postigao dugom ekspozicijom (što je suprotno zamrznutoj - statičnoj fotografiji).

Naposljetku, potrebno je istaknuti kako, promatrajući ga u suodnosu s kolegama srednje i mlađe generacije danas, kao i općenito trendova na području suvremene umjetnosti, Biljakove fotografije ostaju u domeni figurativnoga (one nisu apstraktne), i upravu tu - u intuitivnom pristupu jednostavnosti prikaza tih isječaka stvarnosti je njihova snaga. Ta se snaga očituje kroz trodimenzionalnost (nije nimalo plošan), i autorovu zaokupljenost čovjekom u svim njegovim duhovno-emotivnim stanjima (hodanja "drugom stranom"), što je suprotno apstrahiranju pojedinog motiva (i neprepoznatljivosti) ili trendovsko-ispraznom poimanju "ljepote", koji rezultiraju umjetnom perfekcijom.

Mr. sc. Hela Vukadin - Doronjga